Uczczono pamięć o uczestnikach powstania w getcie warszawskim

Uczczono pamięć o uczestnikach powstania w getcie warszawskim
27 lipca, 2020
Category: inne

W 70. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie uczczono pamięć na temat uczestnikach zrywu. Prezydent odznaczył Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski powstańca Symchę Ratajzera-Rotema ps. Kazik.

Piątkowe obchody rocznicowe w Warszawie rozpoczęto o godz. 10; przy stolicy zawyły syreny i zabrzmiały dzwony we wszelkich kościołach. Uroczystości przed pomnikiem Bohaterów Getta zainaugurował hymn narodowy.

Prezydent Bronisław Komorowski zwrócił uwagę, że zycie dzielnicy żydowskiej i społeczności Żydów naszych jawi się jako dramat szczególny, przerażający do dzis skalą okrucieństwa, bezwzględności i zniszczeń. „Nie ma takiej drugiej europejskiej stolicy, jakim sposobem Warszawa, gdzie wojna odcisnęłaby mocniej swoje straszne piętno zniszczenia i śmierci, poniewaz nie ma takiej drugiej metropolii, która aby, tak jak Stolica polski, trzykrotnie walczyła z hitlerowskim najeźdźcą” – podkreślił prezydent.

Zauważył, że istotą powstańczego zrywu było swoiste upowaznienie do godności, nie tylko az do godnego umierania, ale az do godnego walczenia z bronią w ręku. „Powstanie było wyzwaniem rzuconym przez żydowskich powstańców latwo w buzie oprawcom, jednak było też oskarżeniem na temat bierność jak i równiez nieskuteczność całego wolnego świata” – powiedział Komorowski. Podkreślił, że trzeba dbać, by pamięć na temat wspólnej polsko-żydowskiej walce pomagała budować współczesne relacje polsko-żydowskie i polsko-izraelskie.

Prezydent odznaczył powstańca sposród getta warszawskiego Symchę Ratajzera-Rotema „Kazika” Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Naszego kraju. „W nazwie wręczonego panu odznaczenia zawarte jest przekonanie, że pana bitwa w getcie warszawskim w ’43 r., a pózniej w Powstaniu Warszawskim r. ’44. służyła odrodzeniu Naszego kraju. Dziękuję chlopakowi w imieniu Lokalny i Polaków” – mówił Komorowski.

Ratajzer-Rotem – jeden z trojga żyjących powstańców – w swoim przemówieniu przywołał wydarzenia sprzed 70 czasów. „Wraca az do mnie wspomnienie, gdy kanałami przedostałem się powtórnie sluzace do getta, zeby wyprowadzić oddziały ŻOB-owców jak i równiez nikogo nie zaakceptowac znalazłem. Wyobraziłem sobie, że jestem ostatnim Żydem przy getcie. Jednak kilka godzinek później stał się cudo, otoczyła moja osobe grupa kolegów z walki. Dzisiaj cud się nie zaakceptowac wydarzy. Jestem jednym z trojga żyjących powstańców. Nie ma już pośród nasza firme naszego strażnika pamięci Firma Edelmana, który przez ponad 60 latek stał kazdego roku na tym miejscu. Ludzie odchodzą. Taka wydaje sie kolej rzeczy, ale ważne, żeby pozostała pamięć” – mówił Ratajzer.

Zwrócił uwagę na szczególny charakter tejze rocznicy. „Nie tylko zatem, że powstanie wybuchło w Warszawie, ale totez, że kazdy byliśmy obywatelami Polski jak i równiez Polska była naszym krajem. Powstanie przy getcie było pierwszym aktem oporu zbrojnego w okupowanej przez Niemców Europie i końcowym rozdziałem tragedii Żydów. W kwietniu 1943 roku w getcie warszawskim było już nieduzo ponad piecdziesiat tys. osób. Wiedzieliśmy, że koniec będzie ten osobiscie dla wszelkich (… ). Chcieliśmy wybrać rodzaj śmierci – to wszystko. Ale az do dziś dręczy mnie myśl, czy wolno nam było zadecydować na temat wybuchu powstania i tym samym o skróceniu życia wielu ludzi o dzień, tydzień czy 2 tygodnie. Nikt nas w dodatku nie upoważnił. Z takimi wątpliwościami muszę żyć” a mianowicie przyznał Ratajzer.

Głos zabrał także minister edukacji Izraela Shai Piron. „Od czasów wygnania babilońskiego, kiedy powstał Talmud Babiloński, nigdzie nie zaakceptowac było tego rodzaju miejsca, gdzie naród żydowski stworzyłyby faktycznie wielkie mentalne intelektualne dzieło, jak właśnie tu” – mówił Piron. – Straciliśmy w zagładzie 6 mln naszych braci i sióstr, spośród tych propozycji 1, 5 mln to dzieci. Chciałbym sobie wyobrazić, jak wyglądałby ten plac, gdyby te banki byli wraz z nami. Przymknijcie oczy jak i równiez pomyślcie o tych wspanialych intelektualistach, rabinach i muzykach i twórcach, którzy mogliby tu stać, gdyby nie zaakceptowac ta straszna tragedia, której nie sposób opisać słowami” – zaznaczył.

„Powstanie było wyrazem walki ze złem, wyrażało obowiązek niezgody na krzywdę. Powstańcy zginęli, lecz duch buntu i swoim dziedzictwo wychowały wiele pokoleń miłujących bliźniego” – podkreślił Piron.

Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz zwróciła uwagę, że jeszcze pięć lat temu, podczas obchodów 65. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim, uczestniczyło w tych propozycji „znacznie więcej ocalonych z Holokaustu”. „Odchodzą z czasem jak i równiez takie są koleje losu. Staramy się jednak ocalić pamięć na temat nich” – zaznaczyła, zwracając uwagę na wzniesiony dom Muzeum Historii Żydów Polskich, który stoi na terenie dawnego getta, w przeciwko pomnika Bohaterów Getta.

„Muzeum, które już niedługo zostanie w pełni rospostarte, ma zagadnienie przedstawiać tysiącletnią historię współżycia narodów polskiego i żydowskiego na ziemiach polskich, w tym także tragiczną historię Holokaustu i powstania w getcie warszawskim” a mianowicie mówiła Gronkiewicz-Waltz. „Wszystko cos wiecej niz po to, aby pamięć o tym nie zaginęła, ale żeby ciągle była przestrogą przed bagatelizowaniem zła przejawiającego się nienawiścią, ksenofobią i nacjonalizmem, aby nigdy już nie zwyciężyły demony sposród przeszłości” – podkreśliła Gronkiewicz-Waltz.

W trakcie uroczystości przed Pomnikiem Bohaterów Getta została odmówiona modlitwa w intencji ofiar powstania przy getcie i kadisz. Odbył się także apel pamięci, oddano salwę honorową, złożono wieńce jak i równiez kwiaty.

Przy uroczystościach uczestniczyli także m. in. marszałek Sejmu Ewa Kopacz, marszałek Senatu Bogdan Borusewicz, premier Donald Tusk, szef Parlamentu Europejskiego Martin Schulz, reprezentanci rządu naszego m. in. minister edukacji narodowej Krystyna Szumilas i minister zwiazanych z kultura Bogdan Zdrojewski.

Obecne były też delegacja Izraela, Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Niemiec oraz delegacje stolic europejskich – Belgradu, Berlina, Kijowa, Luksemburga, Paryża, Rygi, Rzymu, Sofii, Tallina, Wiednia, Wilna, Zagrzebia, Pragi.

Po zakończeniu uroczystości jej uczestnicy przeszli szlakiem walk powstańczych na Umschlagplatz.

Zrealizowany zostanie w getcie warszawskim wybuchło 19 kwietnia 1943 roku. Było aktem rozpaczy po ostatniej fazie likwidacji getta, rozpoczętej poprzez Niemców kilka miesięcy wcześniej. W momencie wybuchu powstania w getcie było około 70 tys. Żydów; prawie 14 tys. z tych propozycji zginęło. Pozostalosc została wywieziona do obozów zagłady. Powstańcy w małych, rozproszonych ekipach walczyli do 16 maja 1943 r.. Tego dnia gen. SS Juergen Stroop ogłosił koniec akcji pacyfikacyjnej i rozkazał wysadzić w atmosfera Wielką Synagogę na Tłomackiem. (PAP)

agz/ akn/ mce/ aszw/ hgt/ sdd/ js/ ajg/ lt/ abe/ jra/

We use cookies to provide you with the best possible experience. By continuing, we will assume that you agree to our cookie policy