Polska i Katar wydają wspólnie dzieło Wacława Rzewuskiego

Polska i Katar wydają wspólnie dzieło Wacława Rzewuskiego
27 lipca, 2020
Category: inne

Pierwsze pełne naukowe edycje rękopisu Wacława Seweryna Rzewuskiego „O koniach wschodnich pochodzących od ras arabskich” opublikuje Biblioteka Narodowa dzięki współpracy z partnerami z Kataru – przekazuje Biblioteka Panstwowa.

Umowę o realizacji tego pomyslu podpisali dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski a takze Abdullah Al Najjar, szef generalny Qatar Museums Authority, w obecności Ambasadora Kataru Hadi Nassera M. K. Al-Hajri.

Zaplanowany na cztery lata plan, finansowany po całości poprzez Qatar Museums Authority, obejmuje opracowanie jak i równiez publikację trzytomowego wydania całości rękopisu Wacława Seweryna Rzewuskiego „Sur les Chevaux Orientaux et provenants des Races Orientales” („O koniach wschodnich pochodzących od momentu ras arabskich”) oraz faksymile oryginalnego dzieła. Wydanie naukowe obejmować będzie krytyczną edycję tekstu w języku oryginału (francuskim), jego tłumaczenie w polski i angielski i rysunki. Po osobnym tomie znajdą się eseje naukowe, objaśnienia sluzace do tekstu i słownik terminów i nazw, opracowany za posrednictwem specjalistów z różnych domen. Kierownikiem naukowym projektu będzie prof. dr hab. Tadeusz Majda, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i kurator zbiorów sztuki orientalnej Muzeum Narodowego w stolicy polski.

Rękopis „Sur les Chevaux Orientaux provenants des Races Orientales” to unikatowe dzieło w zamierzeniu poświęcone koniom arabskim, ale w rzeczywistości stanowiące bogate kompendium wiedzy na temat geografii, kultury i historii Bliskiego Wschodu. Książka, ręcznie spisana i zilustrowana przez Wacława Seweryna Rzewuskiego między 1821 zas 1831 rokiem, po powrocie z dwuletniej wyprawy do krajów arabskich, liczy prawie 800 stronic. Zawiera wiecej niz 400 barwnych rysunków, stanowiących źródło badań nad miejscową kulturą i zwyczajami, są tam też nuty, które pozwalają odtworzyć muzykę beduińską sprzed dwie stówy lat, a także indeks ludności niektórych plemion.

Wacław Seweryn Rzewuski (1785-1831), synek targowiczanina, hetmana Seweryna Rzewuskiego, fascynował się w równym stopniu końmi, jak i Wschodem. Zainteresowanie Orientem rozbudził w nim m. in. wuj, Jan Potocki, pisarz „Rękopisu znalezionego w Saragossie”. Obu wlasnym pasjom poświęcił Rzewuski dogłębne studia, realizował je także praktycznie: założył, finansował i współredagował w pierwszej kolejnosci europejskie pismo orientalistyczne a mianowicie „Kopalnie Wschodu”, a jego stadnina koni czystej krwi arabskiej po podolskim Sawraniu należała sluzace do najlepszych w Europie.

Po wojnach napoleońskich Rzewuski podjął próbę odbudowania istniejących i założenia nowych stadnin. Udał się w tym celu, po służbie królowej Wirtembergii jak i równiez cara Aleksandra I, dzieki Bliski Wschód, by wyszukać i zakupić najlepsze okazy dla pierwotnego stadnin. W Syrii, Libanie i dzieki Półwyspie Arabskim przebywał 2 lata, kupując i wysyłając do Europy ponad 100 koni. Beduini, wśród których żył, nadali mu zaszczytne tytuły szejcha i emira, które z dumą nosił także po powrocie do panstwie. Z wodzem rodu Roualla, Edre ibn Shalanem, zawarł przymierze krwi.

Po powrocie do panstwie osiadł przy rodzinnym Sawraniu na Podolu. Miał bogatą kolekcję orientalnych rękopisów, książek, strojów, broni i fajek. Wiele czasu spędzał w siodle wśród Ukraińców gdzie stał się na tyle sławny że powstały o zanim pieśni np.: „Hej, pane Hetmane Zołotaja Boroda (… ) Hej pane Hetmane, hej pane Rewuckij, Prijdy nuże miłyj Lasze (… )”. Przyjaźnił się wraz z Tomaszem Padurą, poetą, piewcą Kozaczyzny, popularyzatorem folkloru i muzyki ukraińskiej.

W czasach 1825-1826 Rzewuski należał sluzace do Towarzystwa Patriotycznego. Zadenuncjowany w 1826 r., przez 2 lata był kontrolowany i przesłuchiwany. Uzyskanie umorzono sposród braku dowodów winy. Po 1831 r. podczas Powstania Listopadowego Rzewuski wystawił oddział jazdy, przeznaczając dla jego ukochane konie arabskie. Dowodząc oddziałem po przegranej batalii pod Daszowem, zginął przy niewyjaśnionych okolicznościach dnia czternascie maja 1831 r. Rzewuskiemu poświęcili swoje utwory m. in.: Adam Mickiewicz („Farys”), Juliusz Słowacki („Duma na temat Wacławie Rzewuskim”), Wincenty Pol („Hetman Złotobrody”). (PAP)

aszw/ abe/